24 janvye make selebrasyon Jou Edikasyon Entènasyonal la, ki te etabli pa Asanble Jeneral Nasyonzini an sèt ane de sa. Jou sa a, selebre ane sa a anba tèm nan "konsève otonomi nan yon mond otomatik", gen pou objaktif pou mete aksan sou enpòtans ki genyen nan yon sistèm edikasyon bon jan kalite sou yon echèl mondyal nan bati yon sosyete jis. Okazyon sa a raple tout moun ke li se devwa nou yo garanti chak timoun aksè nan bon jan kalite ak aprantisaj ekitab. Nan pèspektiv sa a, fondasyon an "Zanmi Timoun" apèl pou yon refleksyon sou wòl nan edikasyon ak ankouraje otorite yo ayisyen yo vin okouran de bezwen pou refòm ijan asire yon pi bon avni pou jèn peyi a.
Sistèm edikasyon ayisyen an te pase nan yon kriz gwo twou san fon pou plizyè ane, anvayi pa deplasman an masiv nan timoun yo ak paran yo, ki sove nan kan oswa kote sipozeman ki an sekirite yo sove vyolans lan. Operasyon yo nan gwoup ame gen konsekans devastatè sou dwa a edikasyon, fòse anpil timoun yo kite lekòl yo. Se kriz la edikasyon ayisyen alimenté pa de faktè prensipal: li pap resevwa gouvènans ak prezans nan gang ame ki teworize popilasyon an. Sitiyasyon sa a konstitye yon vyolasyon akseptab nan dwa fondamantal yo nan edikasyon.
Li enpòtan pou transfòme edikasyon pou li vin enklizif, ekitab ak bon jan kalite, nan lòd pou goumen povrete ak ankouraje egalite sèks. An Ayiti, anpil timoun yo fòse yo kouri kay yo pran refij nan tout ti bouk pwovens oswa kan Fortin. Lekòl yo te vin objektif regilye nan vyolans lye nan rivalite ant gwoup ame, ki moun ki mande ranson yo ki pèmèt établissements yo opere, konsa fè aksè a edikasyon de pli zan pli difisil.
Klima ensekirite a gen enpak dramatik sou edikasyon nan peyi a, patikilyèman pou timoun k ap viv nan zòn ki difisil pou jwenn aksè. Prèske 8% nan lekòl an Ayiti yo kounye a okipe pa gang ame oswa fanmi deplase, dapre Ministè a nan Edikasyon Nasyonal ak Fòmasyon Pwofesyonèl. Timoun yo se premye viktim vyolans sa a, absans pwolonje yo nan lekòl la ekspoze yo nan risk eksplwatasyon, abi ak rekritman pa gang yo. Fèmti lekòl la ak ap grandi ensekirite menase lavni yo, pouse yo lwen edikasyon fòmèl. Anpil lekòl rete fèmen akòz vyolans gang, ki mande ranson pou sekirite, ki kèk direktè lekòl pa kapab peye.
Edikasyon se esansyèl nan bati yon pi bon avni pou Ayiti ak tout mond lan. Fondasyon an "Zanmi Timoun" Se poutèt sa, envite otorite yo ayisyen, òganizasyon entènasyonal yo ak sosyete sivil yo rantre nan fòs yo garanti aksè nan edikasyon bon jan kalite pou tout timoun ayisyen.
Fè nan Port-au-Prince, 24 janvye 2025.
Yanick Saint-Eloi
Manadjè Fòmasyon
Tel: +509 4059-5532