21 septanm te dedye pa Asanble Jeneral Nasyonzini an kòm Jou Entènasyonal pou lapè pou 43 ane kounye a. Jou sa a te deziyen tou nan 2001 pa Asanble Jeneral la kòm yon peryòd de vyolans ki pa ak sispann tire. Atravè inisyativ sa a, aktè entènasyonal yo renmen pa sèlman pou reyalize rediksyon konfli nan mond lan, men tou pou ankouraje konpreyansyon mityèl ak koperasyon nan rezolisyon konfli, e se poutèt sa tèm ane sa a nan 2024 se: "Pwomosyon yon kilti lapè". Pandan ke jou sa a te etabli pou ankouraje eta yo ak kominote yo priyorite yon kilti ki pa vyolans, reyalite a an Ayiti rete trè mangonmen. Vreman vre, yo te pran popilasyon an ayisyen an otaj pou plizyè ane pa gwoup ame ki simen laterè nan chemen yo, komèt abi yo anba indiféran nan otorite yo nan gouvènman an defakto.
"Zanmi Timoun" Fondasyon an, kòm yon òganizasyon pou defans nan dwa moun, patikilyèman dwa timoun yo, mande otorite yo ayisyen yo pran mezi ki nesesè yo retabli lapè ak sekirite ak yon View garanti kouri nan lis nan sosyete ayisyen pou ke timoun yo ka evolye nan yon atmosfè trankilite. Pandan plizyè ane, popilasyon ayisyen an te viktim nan yon klima nan vyolans éfréné ki se destabilizasyon lavi yo chak jou nan rezidan tou de nan kapital la ak nan sèten tout ti bouk pwovens. Ant masak, asasina, kidnaping, vyòl ak piyaj, popilasyon an pa konnen ki kote yo vire, yo bay ke otorite yo ayisyen yo ralanti entèvni remèd sitiyasyon sa a nan soufrans. Vyolans ame yo te plaguing Ayiti te deja lakòz lanmò dè milye de Ayisyen, ki gen ladan timoun yo, ak fòse dè milye de lòt moun yo kouri kay yo nan chèche refij nan sit kote kondisyon k ap viv yo lamentable, epi li kontinye anpeche popilasyon an nan dwa fondamantal yo. Dapre reprezantasyon Biwo Komisyonè Segondè Nasyonzini pou Dwa Moun, pou premye sezon nan ane sa a, alantou 2,505 moun te deja mouri oswa blese kòm yon rezilta nan vyolans lye nan gang ame, pa konte anpil lòt viktim yo anrejistre nan rapò anvan yo.
Anplis, li enpòtan pou peye atansyon patikilye sou kategori sa a, konsidere li nan mitan ki pi frajil nan popilasyon an, sa yo, se timoun, ki moun ki tou soufri danje yo nan vyolans ame nan tout peyi a. Epitou, paske nan sitiyasyon sa a, se dwa a edikasyon nan anpil nan yo menase. Yo te temwen sèn terib ak san, ki riske sa ki lakòz twoub emosyonèl, gen kèk timoun yo te menm touye oswa blese, nan katye k ap travay-klas ak nan kan Fortin. Anpil lòt moun, espesyalman ti fi, fè fas a asèlman ak vyolans seksyèl. Ant ogmantasyon nan povrete ak vin pi grav nan kriz la sosyo-politik ki te koze pa vyolans ame, popilasyon an ayisyen, sitou timoun yo, yo ap vin pi plis ak plis vilnerab, pandan y ap dwa yo kontinye ap pilonnen nan figi nan neglijans nan otorite gouvènman an.
Popilasyon ayisyen an fè fas a anpil difikilte, sitou timoun yo, ki se poukisa fondasyon "Zanmi Timoun" mande eta ayisyen an pou respekte angajman li yo, pou bay bon jan mwayen pou sipòte timoun yo nan sitiyasyon difisil. Eta ayisyen an dwe asime responsablite li yo ki se garanti byennèt la ak sekirite nan tout popilasyon an, pa adrese yon repons fèm nan gwoup yo ame ki teworize popilasyon an, ak pa ranfòse sistèm jidisyè a. Anplis de sa, otorite yo konsène dwe asire aplikasyon an rijid nan politik piblik ki kapab libere popilasyon an ayisyen soti nan jouk bèf ki nan povrete ak travay yo bati lapè ki dire lontan.
Fè nan Port-au-Prince, 20 septanm, 2024
Besnard Felix
Manadjè Pwogram Entèvansyon
ak reentegrasyon sosyal
Tel: (+509) 3847 8918